سینا طب | تولید کننده تجهیزات پزشکی با کیفیت برتر

دستگاه الکتروشوک چیست و چگونه جان بیماران را نجات می‌دهد؟

دستگاه الکتروشوک بای‌ فازیک یکی از پیشرفته‌ترین ابزارهای احیای قلبی است که با ارسال جریان الکتریکی کنترل ‌شده به عضله قلب، ریتم طبیعی قلب را بازیابی می‌کند. در این فناوری، جریان الکتریکی دو بار مسیر خود را در قلب تغییر می‌دهد (رفت و برگشتی) که باعث اثربخشی بیشتر در دفیبریلاسیون با انرژی کمتر و آسیب کمتر به عضله قلب می‌شود. این دستگاه‌ها جایگزین مدل‌های قدیمی مونو‌فازیک شده‌اند و امروزه در بیشتر مراکز درمانی مدرن مورد استفاده قرار می‌گیرند.

الکتروشوک یا دفیبریلاتور، دستگاهی است که برای درمان ریتم‌های مرگبار قلب مانند فیبریلاسیون بطنی یا تاکی ‌کاردی بطنی بدون نبض استفاده می‌شود. هنگامی که قلب دچار اختلال الکتریکی شدید می‌شود و توانایی پمپاژ مؤثر را از دست می‌دهد، این دستگاه با اعمال یک شوک الکتریکی به بازنشانی سیستم الکتریکی قلب کمک می‌کند. استفاده به‌ موقع از دستگاه الکتروشوک، به‌ ویژه در دقایق اول ایست قلبی، می‌تواند زندگی فرد را نجات دهد.

آشنایی با انواع تکنولوژی‌های دستگاه الکتروشوک

دستگاه‌های الکتروشوک از نظر نوع جریان و تکنولوژی تخلیه انرژی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند: الکتروشوک مونو‌فازیک و الکتروشوک بای ‌فازیک. تفاوت این دو نوع در مسیر و نحوه انتقال جریان الکتریکی به قلب است. انتخاب بین این دو نوع، به عوامل مختلفی از جمله محل استفاده (بیمارستان، آمبولانس یا مکان عمومی)، وضعیت بیمار و فناوری دستگاه بستگی دارد. در ادامه به بررسی هر یک از این دو نوع پرداخته می‌شود.

الکتروشوک مونو‌فازیک

در دستگاه مونو‌فازیک، جریان الکتریکی تنها در یک جهت از قلب عبور می‌کند که همین ویژگی باعث می‌شود برای دفیبریلاسیون مؤثر به انرژی بیشتری (گاهی تا ۳۶۰ ژول) نیاز داشته باشد. این موضوع می‌تواند خطر آسیب به عضله قلب را افزایش دهد. با وجود اینکه این فناوری قدیمی‌تر است، هنوز در برخی مراکز درمانی یا محیط‌هایی با دسترسی محدود کاربرد دارد. دستگاه‌های مونو‌فازیک امروزه جای خود را به مدل‌های پیشرفته‌تر داده‌اند. استفاده از دستگاه نوار قلب در کنار الکتروشوک، به تشخیص دقیق ریتم قلب و تعیین زمان مناسب شوک کمک می‌کند.

الکتروشوک بای ‌فازیک

در این نوع، جریان الکتریکی ابتدا در یک جهت و سپس در جهت مخالف از قلب عبور می‌کند که این ویژگی باعث اثر بخشی بیشتر در تنظیم ریتم قلب می‌شود. الکتروشوک بای ‌فازیک با انرژی کمتر (معمولاً بین ۱۲۰ تا ۲۰۰ ژول) عمل می‌کند و نسبت به مدل‌های مونو‌فازیک، آسیب کمتری به بافت قلب وارد می‌سازد. این دستگاه‌ها به دلیل عملکرد دقیق، وزن سبک، قابلیت حمل آسان و موفقیت بالا در احیای قلبی، به‌ عنوان گزینه‌ای مطمئن در آمبولانس‌ها، بخش‌های اورژانس و حتی مکان‌های عمومی شناخته می‌شوند.

ساختار و مشخصات دستگاه الکتروشوک

• منبع تغذیه: این دستگاه‌ها معمولاً با برق شهری یا باتری لیتیومی قابل شارژ کار می‌کنند و در شرایط مختلف قابل ‌استفاده هستند.
• دامنه انرژی خروجی: میزان انرژی تخلیه‌ شونده در آنها معمولاً بین ۵۰ تا ۳۶۰ ژول است که متناسب با نیاز بیمار تنظیم می‌شود.
• الکترود یا پد شوک: شوک از طریق پدهای چسب‌دار یا پدال‌های دستی به بدن بیمار منتقل می‌شود.
• خازن داخلی: دستگاه دارای خازنی است که انرژی را ذخیره کرده و در لحظه مناسب تخلیه می‌کند.
• مدت زمان شارژ: بیشتر مدل‌ها قادرند در مدت ۵ تا ۱۰ ثانیه برای شوک بعدی شارژ شوند.
• نمایشگر: اغلب دستگاه‌ها مجهز به نمایشگر LCD یا LED برای نمایش نوار قلب، سطح انرژی و وضعیت دستگاه هستند.
• تحلیل ریتم قلب: بسیاری از مدل‌های جدید قابلیت تحلیل ریتم قلب را دارند و به‌ صورت خودکار نیاز به شوک را تشخیص می‌دهند.
• وزن و ابعاد: وزن دستگاه‌ها بین ۱ تا ۷ کیلوگرم است و مدل‌های پرتابل طراحی جمع‌وجورتری دارند.
• بدنه مقاوم: طراحی بدنه در برابر ضربه، رطوبت و گردوغبار مقاوم است و معمولاً دارای استاندارد IP حفاظتی هستند.
• قابلیت‌های ارتباطی: برخی مدل‌ها دارای پورت USB، وای ‌فای یا بلوتوث برای ذخیره یا ارسال اطلاعات هستند.
• هشدارها و راهنما: دستگاه‌ها معمولاً دارای هشدارهای صوتی و تصویری و راهنمای استفاده مرحله ‌به‌ مرحله هستند.
• ذخیره اطلاعات: برخی مدل‌ها قابلیت ثبت و ذخیره عملکرد و زمان‌های شوک را برای بررسی‌های بعدی دارند.

فرآیند کار دستگاه الکتروشوک در احیای قلبی

دستگاه الکتروشوک وسیله‌ای حیاتی در احیای قلبی ریوی است که با ارسال یک جریان الکتریکی کنترل‌ شده به عضله قلب، تلاش می‌کند ریتم‌های خطرناک و نامنظم مانند فیبریلاسیون بطنی (VF) و تاکی‌کاردی بطنی بدون نبض (VT) را اصلاح کند و ضربان طبیعی قلب را بازیابی نماید. فرآیند کار این دستگاه به این صورت است که ابتدا الکترودهای مخصوص که روی سینه بیمار قرار می‌گیرند، فعالیت الکتریکی قلب را ثبت و تحلیل می‌کنند. در صورت تشخیص ریتم‌های قابل درمان، دستگاه به کاربر اعلام می‌کند تا شوک الکتریکی را با شدت مناسب اعمال کند.

برای انجام صحیح این فرایند، قرار دادن بیمار روی یک تخت بیمارستانی استاندارد و مجهز بسیار اهمیت دارد. تخت‌های مناسب احیا به پزشکان و پرستاران اجازه می‌دهند دسترسی آسان و بدون مانع به بیمار داشته باشند، ضمن اینکه ثبات کامل بیمار حفظ شود و حرکات ناگهانی یا جابجایی در هنگام ارسال شوک جلوگیری شود. این امر به افزایش ایمنی و اثربخشی عملیات کمک می‌کند و احتمال موفقیت در بازگرداندن ضربان قلب طبیعی را بالا می‌برد.

چه موارد ایمنی باید هنگام استفاده از دستگاه الکتروشوک رعایت شود؟

ایمنی در استفاده از دستگاه الکتروشوک اهمیت بسیار زیادی دارد تا هم جان بیمار حفظ شود و هم پرسنل درمانی از خطرات احتمالی محافظت گردند. قبل از هر چیز، باید مطمئن شد که هنگام ارسال شوک، هیچ کس با بیمار تماس ندارد؛ این کار از انتقال ناخواسته جریان الکتریکی به اطرافیان جلوگیری می‌کند. همچنین محل اتصال الکترودها باید کاملاً خشک و تمیز باشد تا جریان الکتریکی به درستی و بدون مقاومت اضافی عبور کند.

از سوی دیگر استفاده از دستگاه الکتروشوک در محیط‌های مرطوب یا کنار مواد قابل اشتعال ممنوع است، چون ممکن است باعث برق‌گرفتگی یا آتش‌سوزی شود. همان ‌طور که در دستگاه‌های دقیق پزشکی مثل دستگاه الکتروکوتر که در اتاق عمل به ‌کار می‌روند، رعایت استانداردهای ایمنی امری حیاتی است. در استفاده از الکتروشوک نیز توجه به نکات ایمنی و آموزش صحیح پرسنل بسیار مهم است. بررسی سلامت کابل‌ها و الکترودها قبل از هر استفاده، پوشیدن دستکش عایق و آگاهی کامل از دستورالعمل‌های کار با دستگاه، از ملزومات حیاتی در این زمینه هستند.